Automatisering moet simpel, flexibel en schaalbaar zijn

Volgens VDW-directeur dr. Markus Heering is automatisering cruciaal voor de industrie, gezien de stijgende kosten en het tekort aan vakmensen. Om concurrentievoordeel te behalen moeten bedrijven oplossingen kiezen die passen bij hun specifieke situatie. Niet elk bedrijf heeft dezelfde automatiseringsbehoefte en consistentie in de toepassing is essentieel voor effectiviteit. Belangrijke voorwaarden zijn volgens Heering eenvoud in bediening, schaalbaarheid en flexibiliteit. Daarnaast moeten systemen inzetbaar zijn voor zowel serieproductie als kostenefficiënte enkelstuksproductie. Automatisering mag dus geen starre oplossing zijn, maar moet zich kunnen aanpassen aan wisselende productievraag en nieuwe processen.

Mensgerichte ondersteuning

Tot de eenvoudigere vormen van automatisering behoren onder meer palletwisselaars en handlingsystemen. Een groeiende trend is de integratie van nevenprocessen zoals reinigen, etiketteren en meten. Zulke stappen verlichten niet alleen de werklast van medewerkers, maar verhogen ook de betrouwbaarheid van processen. Steeds meer machinebouwers rusten hun machines standaard uit met automatiseringsoplossingen, inclusief intuïtieve bedieninterfaces en assistentiesystemen.

Op EMO zal naar verwachting ook veel aandacht zijn voor toepassingen van kunstmatige intelligentie, waarmee operators ondersteund worden met instructies, probleemoplossing of beantwoording van vragen. Deze ontwikkeling maakt het mogelijk om kennis die anders verloren zou gaan door vergrijzing of personeelsverloop digitaal te borgen en direct beschikbaar te stellen op de werkvloer. In de praktijk betekent dit dat een nieuwe medewerker vanaf de eerste werkdag al kan terugvallen op een intelligent systeem dat praktische begeleiding geeft. Dat verlaagt de drempel tot het bedienen van complexe machines aanzienlijk.

Ook robotica speelt een grote rol op EMO. Volgens de International Federation of Robotics (IFR) zijn wereldwijd circa 4,3 miljoen industriële robots actief, een toename van 10 procent ten opzichte van het voorgaande jaar.

Voor de komende jaren voorspelt IFR een verdere groei met dubbele cijfers. Zuid-Korea en Singapore voeren de wereldranglijst aan qua robotdichtheid, met respectievelijk 1.012 en 730 robots per 10.000 werknemers. Duitsland volgt op de derde plaats met 415. Volgens dr. Dietmar Ley, voorzitter van de VDMA Robotics + Automation Association, zijn robotica en automatisering sleuteltechnologieën voor economische groei door hun bijdrage aan productiviteit, innovatie en nieuwe toepassingsmogelijkheden. Deze boodschap wordt door veel exposanten gedeeld: robots worden niet langer gezien als luxe, maar als noodzakelijke bouwsteen van de moderne fabriek.

Cobots als laagdrempelige instap

Vooral kleinere bedrijven en ondernemingen met beperkte seriegroottes vragen zich af of industriële robots voor hen rendabel zijn. Voor die doelgroep kunnen cobots een interessant alternatief zijn. Ze zijn eenvoudig in gebruik, snel inzetbaar en toepasbaar binnen bedrijven van elke omvang. Dankzij plug-and-play-integratie kunnen cobots zonder complexe programmering worden ingezet voor eenvoudige taken zoals pick-and-place of het beladen en ontladen van machines.

Ook interne transporttaken behoren tot de mogelijkheden, wat vooral in werkplaatsen met meerdere machines de efficiëntie verhoogt. In combinatie met autonome mobiele robots (AMR’s) kunnen cobots zorgen voor een geïntegreerde materiaalstroom, waarbij onderdelen van opslag naar machine en vervolgens naar controle of assemblage worden gebracht. Daarmee vervullen cobots niet alleen een taak in directe productie, maar dragen ze ook bij aan een slimmere organisatie van logistiek binnen het bedrijf. Op EMO presenteren leveranciers als Kuka, Robojob, Wick, Apex en Fanuc hun nieuwste oplossingen, waarbij de nadruk ligt op betrouwbaarheid, snelle installatie en toegankelijkheid voor bedrijven die voor het eerst met automatisering experimenteren.

Kunstmatige intelligentie wordt steeds vaker geïntegreerd in cobots. Hierdoor kunnen ze niet alleen verschillende objecten herkennen en grijpen, maar ook reageren op spraakopdrachten en taken in kwaliteitscontrole uitvoeren. Dat maakt het mogelijk om variabele producten of niet-gestructureerde processen te automatiseren, iets wat met conventionele robots veel moeilijker is. De verwachtingen voor cobots zijn daarom hooggespannen. Ze combineren flexibiliteit met mobiliteit en openen voortdurend nieuwe toepassingsvelden.

Mens en machine

Experts wijzen erop dat industriële robots en cobots elkaar aanvullen. De industriële robot levert maximale efficiëntie bij massaproductie, terwijl de cobot waardevol is bij kleinere series of variërende productie. Samen vormen ze een hybride automatiseringsconcept dat veel bedrijven in staat stelt flexibel te reageren op marktveranderingen. Daarbij wordt de rol van de mens niet kleiner, maar anders: operators gaan meer sturen, controleren en samenwerken met technologie.

De samenwerking tussen mens en machine zal in de toekomst een centrale rol spelen in de automatisering. Doorslaggevend voor succes is dat gebruikers geen programmeerkennis nodig hebben om met de systemen te werken. In een intuïtieve interactie kunnen operators met hun ‘collega’ communiceren via spraak, gezichtsuitdrukkingen of gebaren om instructies te geven of vragen te stellen. Daarmee verandert de robot van een complexe machine in een directe werkpartner.