Achterblijven is niet vrijblijvend

Ik hoorde een verhaal van een bedrijf waar vrachtwagens met afkeur werden geproduceerd, en een kwaliteitsdienst die vooral met de rolmaat gewapend was. Goed gereedschap om mee te kunnen meten en een goede kwaliteitscontrole werden te duur bevonden. Om nog maar te zwijgen van goede en weerbare processen. Ik kan me voorstellen dat je eerste reactie is: ‘Prima, de markt lost dat wel op.’ In die richting gingen mijn gedachten ook wel, maar daarna dwaalden die gedachten af in de richting van kritische vaardigheden en diversiteit.

Op globaal niveau maken de kritische vaardigheden van de bedrijven in de staart van de opmars niet echt het verschil. Maar binnen West-Europa, of zelfs binnen Nederland, heeft zo’n bedrijf een plek. En dat is waarschijnlijk niet een heel kritieke plek, maar vergelijk het met de biodiversiteit. Een enkele soort die uitsterft is misschien niet zo erg. Maar deze soorten, en wij ook, zijn ontstaan door fouten in het kopiëren van DNA. Door deze mutaties ontstaan nieuwe combinaties die over miljoenen jaren tot nieuwe soorten leiden. Op dit moment neemt die totale hoeveelheid combinaties af, sneller dan dat de combinaties zichzelf erbij muteren. En dát is wel een probleem.

Puur met een pet van marktwerking en een bedrijfskundige bril is er geen ruimte voor de bedrijfjes uit de staart. Centraliseren! Sensibiliseren! Consolideren! Maar ik denk toch dat dit geen goed idee is. Ook binnen het ecosysteem van de maakindustrie ontstaan door ogenschijnlijk zinloze ‘soorten’ nieuwe combinaties. Stel dat er een megafabriek zou zijn waar álles gemaakt wordt, dat zou pure armoede zijn. Juist het wereldje met eigenwijzen, mensen met lef en visie, maakt dat er nieuwe ideeën kunnen ontstaan en het succesvol kan zijn.

Maar als we die bedrijven aan hun lot overlaten, dan is het snel afgelopen. De paar voorlopers vormen die megafabriek en dan zijn we die andersdenkenden kwijt. Wat dan? Ik denk dat we ze toch een beetje moeten helpen. Desnoods vanuit de overheid. Niet met geld. Nee, dat schiet niet op. Maar met hulp. Gewoon iemand die de IT regelt en laat zien wat goede processen en een goede kwaliteitscontrole kunnen betekenen. Het gaat niet altijd om geld. Help ze gewoon een handje.